Tüketici yasası nedir ?
4822 SAYILI KANUNLA DEĞİŞİK 4077 SAYILI
TÜKETİCİNİN
KORUNMASI HAKKINDA KANUN
BİRİNCİ KISIM
Amaç,
Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı,
kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği
ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı, eğitici,
zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını
sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini
koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların
oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri
teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun, birinci maddede belirtilen amaçlarla
mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini
oluşturduğu her türlü tüketici işlemini kapsar.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunun uygulamasında;
a)
Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve
Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır
eşyayı, konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik
ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü
ve benzeri gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret
veya menfaat karşılığında yapılan mal sağlama dışındaki her türlü
faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya
mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan
gerçek ya da tüzel kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel
kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri
kapsamında tüketiciye mal sunan gerçek veya tüzel
kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil
olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri kapsamında
tüketiciye hizmet sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında
tüketici ile satıcı-sağlayıcı arasında yapılan her türlü
hukuki işlemi,
ı) İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel
kişileri de dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal
veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut
ara mallarını üretenler ile mal üzerine kendi ayırt edici
işaretini, ticari markasını veya unvanını koyarak satışa sunanları,
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak
üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu
mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını yurt dışından
getirerek satışa sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
k)
Kredi veren: Mevzuatları gereği tüketicilere nakit kredi vermeye
yetkili olan banka, özel finans kuruluşu ve finansman
şirketlerini,
l) Reklam veren: Ürettiği ya da
pazarladığı malın/hizmetin tanıtımını yaptırmak, satışını artırmak
veya imajını yaratıp güçlendirmek amacıyla hazırlattığı,
içinde firmasının ya da mal/hizmet markasının yer aldığı
reklamları yayınlatan, dağıtan ya da başka yollarla sergileyen gerçek
ya da tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve
ilânları reklam verenin duyduğu ihtiyaç doğrultusunda
hazırlayan ve reklam veren adına yayınlanmasına aracılık eden ticari
iletişim uzmanı gerçek ya da tüzel kişiyi,
n)
Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya ilânı hedef kitleye
ulaştıran iletişim kanallarının ya da her türlü aracın
sahibi, işleticisi veya kiralayıcısı olan gerçek veya tüzel
kişiyi,
o) Teknik düzenleme: Bir ürünün
ve hizmetin, ilgili idari hükümler de dahil olmak üzere,
özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla
ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve
uygunluk değerlendirilmesi işlemleri hususlarından biri veya
birkaçını belirten ilgili Bakanlık tarafından Resmi Gazetede
yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil olmak üzere
uyulması zorunlu olan her türlü düzenlemeyi,
p)
Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması
amacıyla kurulan dernek, vakıf veya bunların üst kuruluşlarını,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin
Korunması ve Aydınlatılması
Ayıplı mal
Madde
4- Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da
reklam ve ilânlarında yer alan veya satıcı tarafından
bildirilen veya standardında veya teknik düzenlemesinde tespit
edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da
tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin
ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki
veya ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı mal olarak
kabul edilir.
Tüketici, malın teslimi tarihinden
itibaren otuz gün içerisinde ayıbı satıcıya bildirmekle
yükümlüdür. Tüketici bu durumda, bedel
iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız
misliyle değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel indirimi ya da
ücretsiz onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin
tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte ayıplı
malın neden olduğu ölüm ve/veya yaralanmaya yol açan
ve/veya kullanımdaki diğer mallarda zarara neden olan hallerde
imalatçı-üreticiden tazminat isteme hakkına da sahiptir.
İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı
ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren ayıplı
maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik
haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Ayıplı malın neden
olduğu zarardan dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde
bunlar müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı
olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu
madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı daha uzun bir
süre ile sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı maldan
sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın
tüketiciye teslimi tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına
tabidir. Bu süre konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallarda
beş yıldır. Ayıplı malın neden olduğu her türlü zararlardan
dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına
tabidir. Bu talepler zarara sebep olan malın piyasaya sürüldüğü
günden başlayarak on yıl sonra ortadan kalkar. Ancak, satılan
malın ayıbı, tüketiciden satıcının ağır kusuru veya hile ile
gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı
malın neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler
dışında, ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mallar hakkında
yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak
ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, imalatçı veya satıcı
tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği şekilde
"özürlüdür" ibaresini içeren bir
etiket konulması zorunludur. Yalnızca ayıplı mal satılan veya bir kat
ya da reyon gibi bir bölümü sürekli olarak ayıplı
mal satışına, tüketicinin bilebileceği şekilde tahsis edilmiş
yerlerde bu etiketin konulma zorunluluğu yoktur. Malın ayıplı olduğu
hususu, tüketiciye verilen fatura, fiş veya satış belgesi
üzerinde gösterilir.
Güvenli olmayan mallar,
piyasaya özürlüdür etiketiyle dahi arz edilemez.
Bu ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri
uygulanır.
Bu hükümler, mal satışına ilişkin her
türlü tüketici işleminde de uygulanır.
Ayıplı
hizmet
Madde 4/A- Sağlayıcı tarafından bildirilen reklam ve
ilânlarında veya standardında veya teknik kuralında tespit
edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da
yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan
beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya
ekonomik eksiklikler içeren hizmetler, ayıplı hizmet olarak
kabul edilir.
Tüketici, hizmetin ifa edildiği tarihten
itibaren otuz gün içerisinde bu ayıbı sağlayıcıya
bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda,
sözleşmeden dönme, hizmetin yeniden görülmesi
veya ayıp oranında bedel indirimi haklarına sahiptir. Tüketicinin
sözleşmeyi sona erdirmesi, durumun gereği olarak haklı
görülemiyorsa, bedelden indirim ile yetinilir. Tüketici,
bu seçimlik haklarından biri ile birlikte 4 üncü
maddede belirtilen şartlar çerçevesinde tazminat da
isteyebilir. Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği bu talebi
yerine getirmekle yükümlüdür.
Sağlayıcı,
bayi, acente ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi
veren, ayıplı hizmetten ve ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü
zarardan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik
haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Sunulan hizmetin
ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Daha
uzun bir süre için garanti verilmemiş ise, ayıp daha
sonra ortaya çıkmış olsa bile ayıplı hizmetten dolayı
yapılacak talepler hizmetin ifasından itibaren iki yıllık
zamanaşımına tabidir. Ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü
zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık
zamanaşımına tabidir. Ancak, sunulan hizmetin ayıbı, tüketiciden
sağlayıcının ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı
süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden olduğu
zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler dışında, ayıplı
olduğu bilinerek edinilen hizmetler hakkında yukarıdaki hükümler
uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin
her türlü tüketici işleminde de uygulanır.
Satıştan
kaçınma
Madde 5- Üzerinde "numunedir"
veya "satılık değildir" ibaresi bulunmayan bir malın;
ticarî bir kuruluşun vitrininde, rafında veya açıkça
görülebilir herhangi bir yerinde teşhir edilmesi halinde
satıcı bu malların satışından kaçınamaz.
Hizmet
sağlamada da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine
bir teamül, ticarî örf veya adet yoksa, satıcı bir
mal veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin kendisi tarafından
belirlenen miktar, sayı veya ebat gibi koşullara ya da başka bir mal
veya hizmetin satın alınmasına bağlı kılamaz.
Diğer mal
satışı ve hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu hüküm
uygulanır.
Sözleşmelerdeki haksız şartlar
Madde 6- Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle müzakere
etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu, tarafların
sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde
iyi niyet kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici
aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme koşulları haksız
şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her
türlü sözleşmede yer alan haksız şartlar tüketici
için bağlayıcı değildir.
Eğer bir sözleşme şartı
önceden hazırlanmışsa ve özellikle standart sözleşmede
yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse,
o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği
kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak
değerlendirilmesinden, standart sözleşme olduğu sonucuna
varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya
münferit bir hükmünün müzakere edilmiş
olması, sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin uygulanmasını
engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın
münferiden tartışıldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat
yükü ona aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A
ve 11/A maddelerinde yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen
tüketici sözleşmeleri en az oniki punto ve koyu siyah
harflerle düzenlenir ve sözleşmede bulunması gereken
şartlardan bir veya birkaçının bulunmaması durumunda eksiklik
sözleşmenin geçerliliğini etkilemez. Bu eksiklik satıcı
veya sağlayıcı tarafından derhal giderilir.
Bakanlık standart
sözleşmelerde yer alan haksız şartların tespit edilmesine ve
bunların sözleşme metninden çıkartılmasının sağlanmasına
ilişkin usul ve esasları belirler.
Taksitle satış
Madde 6/A- Taksitle satış, satım bedelinin en az iki taksitle
ödendiği ve malın veya hizmetin sözleşmenin düzenlendiği
anda teslim veya ifa edildiği satım türüdür.
Taksitle satış sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması
zorunludur. Sözleşmede bulunması gereken asgari koşullar aşağıda
gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya
sağlayıcının isim, unvan, açık adresleri ve varsa erişim
bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak
vergiler dahil peşin satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz
ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak toplam satış
fiyatı,
d) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve
sözleşmede belirlenen faiz oranının yüzde otuz fazlasını
geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
e) Peşinat
tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun
temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları.
Satıcı
veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlamak
ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını
tüketiciye vermekle yükümlüdür. Sözleşmeden
ayrı olarak kıymetli evrak niteliğinde senet düzenlenecekse, bu
senet, her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak
şekilde ve sadece nama yazılı olarak düzenlenir. Aksi takdirde,
kambiyo senedi geçersizdir.
Taksitle satışlarda;
tüketici, borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme
hakkına sahiptir. Tüketici aynı zamanda, bir taksit miktarından
az olmamak şartıyla bir veya birden fazla taksit ödemesinde
bulunabilir. Her iki durumda da satıcı, ödenen miktara göre
gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, taksitlerden birinin veya birkaçının
ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını
talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının veya
sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve
tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede
temerrüde düşmesi ve ödenmeyen taksit toplamının satış
bedelinin en az onda biri olması halinde kullanılabilir. Ancak
satıcının veya sağlayıcının bu hakkını kullanabilmesi için en
az bir hafta süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması
gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir
şekilde değiştirilemez.
Devre tatil
Madde
6/B- Devre tatil sözleşmeleri, en az üç yıl süre
için yapılan ve bu süre zarfında yıl içinde,
belirli veya belirlenebilecek ve bir haftadan az olmayacak bir dönem
için bir veya daha fazla sayıdaki taşınmazın kullanım hakkının
devri ya da devri taahhüdünü içeren ve bir
nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu, yazılı sözleşme
ya da sözleşmeler grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine
ilişkin usul ve esasları Bakanlık belirler.
Paket tur
Madde 6/C- Paket tur sözleşmeleri; ulaştırma, konaklama
ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer turistik hizmetlerin en az
ikisinin birlikte, her şeyin dahil olduğu fiyatla satılan veya satış
taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten uzun bir
süreyi kapsayan veya gecelik konaklamayı içeren ve bir
nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu, önceden
düzenlenmiş yazılı sözleşmelerdir.
Paket tur
sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık belirler.
Kampanyalı satış
Madde 7- Kampanyalı satış,
gazete, radyo, televizyon ilânı ve benzeri yollarla tüketiciye
duyurularak düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul
edilmesi ve malın veya hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi
suretiyle yapılan satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın
izni ile yapılır. Bakanlık hangi tür satışların izne tabi
olacağını, ön ödeme, taksit miktarı, teslim süresi,
üretici firma garantisi, yatırılacak teminat ile kampanyalı
satışlarda uyulması gereken usul ve esasları tespit eder.
İlan
ve taahhüt edilen mal veya hizmetin teslimatının veya ifasının
hiç ya da gereği gibi yapılmaması durumunda, satıcı,
sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı
ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren
müteselsilen sorumludur.
Tüketici kampanyadan
ayrılmaya karar verdikten sonra kampanyayı düzenleyen, mal veya
hizmetin tüketiciye teslim tarihini geçmemek şartıyla
tüketicinin o ana kadar ödediği tüm bedeli ödemekle
yükümlüdür.
Kampanyayı düzenleyen,
kampanyalı satışlarda düzenlenecek yazılı sözleşmede, 6/A
maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen bilgilere ek olarak "kampanya
bitiş tarihi" ve "mal veya hizmetin teslim veya yerine
getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de içeren
sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek
zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça,
ön ödeme tutarı, mal veya hizmetin satış bedelinin yüzde
kırkından fazla olamaz.
Kampanyalı satışlarda malın teslim ya
da hizmetin ifa süresi on iki ayı aşamaz. Konut ve tatil amaçlı
taşınmaz mallar için bu süre otuz aydır.
Tüketicinin
ödemeye ilişkin tüm edimlerini yerine getirmesi durumunda,
malın teslimi ya da hizmetin ifası, ödemenin bitimini takiben en
geç bir ay içinde yapılmak zorundadır.
Kampanyalı
taksitle satışlarda 6/A maddesi hükümleri de uygulanır.
Kapıdan satış
Madde 8- Kapıdan satış; işyeri,
fuar, panayır gibi satış mekanları dışında yapılan satımlardır.
Bakanlık, kapıdan satış yapacaklarda aranılacak nitelikleri,
bu Kanuna tabi olan ve olmayan kapıdan satışları ve kapıdan satışlara
ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirler.
Bu tür
satışlarda; tüketici, teslim aldığı tarihten itibaren yedi gün
içinde malı kabul etmekte veya hiçbir gerekçe
göstermeden ve hiçbir yükümlülük
altına girmeden reddetmekte serbesttir. Hizmetlerin satımında ise bu
süre, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren başlar. Bu
süre dolmadan satıcı veya sağlayıcı, kapıdan satış işlemine konu
mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim
altında ödeme yapmasını veya borç altına sokan herhangi
bir belge vermesini isteyemez. Satıcı, cayma bildirimi kendisine
ulaştığı andan itibaren yirmi gün içerisinde malı geri
almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın
mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalarından
sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda 6/A
maddesi, kampanyalı kapıdan satışlarda 7 nci madde hükümleri
ayrıca uygulanır.
Kapıdan satışlarda satıcının ve
sağlayıcının yükümlülüğü
Madde 9-
Kapıdan satış sözleşmelerinde, sözleşmede bulunması gereken
diğer unsurlara ilave olarak mal veya hizmetin nitelik ve niceliğine
ilişkin açıklayıcı bilgiler, cayma bildiriminin yapılacağı
açık adres ve en az on altı punto ve koyu siyah harflerle
yazılmış aşağıdaki ibare yer almak zorundadır:
Tüketicinin
hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve
hiçbir gerekçe göstermeksizin teslim aldığı veya
sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren yedi gün
içerisinde malı veya hizmeti reddederek sözleşmeden cayma
hakkının var olduğunu ve cayma bildiriminin satıcı/sağlayıcıya
ulaşması tarihinden itibaren malı geri almayı taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip olduğu haklarının da yazılı bulunduğu
sözleşmeyi imzalar ve kendi el yazısı ile tarihini yazar. Satıcı
veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlamak
ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını
tüketiciye vermekle yükümlüdür.
Bu
madde hükümlerine göre düzenlenmiş bir
sözleşmenin ve malın tüketiciye teslim edildiğini ispat
satıcıya veya sağlayıcıya aittir. Aksi takdirde, tüketici cayma
hakkını kullanmak için yedi günlük süre ile
bağlı değildir.
Mesafeli sözleşmeler
Madde
9/A- Mesafeli sözleşmeler; yazılı, görsel, telefon ve
elektronik ortamda veya diğer iletişim araçları kullanılarak
ve tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin yapılan ve malın
veya hizmetin tüketiciye anında veya sonradan teslimi veya ifası
kararlaştırılan sözleşmelerdir.
Mesafeli satış
sözleşmesinin akdinden önce, ayrıntıları Bakanlıkça
çıkarılacak tebliğle belirlenecek bilgilerin tüketiciye
verilmesi zorunludur. Tüketici, bu bilgileri edindiğini yazılı
olarak teyit etmedikçe sözleşme akdedilemez. Elektronik
ortamda yapılan sözleşmelerde teyid işlemi, yine elektronik
ortamda yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin
siparişi kendisine ulaştığı andan itibaren otuz gün içerisinde
edimini yerine getirir. Bu süre, tüketiciye daha önceden
yazılı olarak bildirilmek koşuluyla en fazla on gün
uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda
tüketiciye teslim edilen gayri maddî malların veya sunulan
hizmetlerin teslimatının ayıpsız olarak yapıldığını ispatla
yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince
sözleşmeye konu olan mal veya hizmet karşılığında tüketiciden
herhangi bir isim altında ödeme yapmasının veya borç
altına sokan herhangi bir belge vermesinin istenemeyeceğine ilişkin
hükümler dışında kapıdan satışlara ilişkin hükümler
mesafeli sözleşmelere de uygulanır.
Satıcı veya
sağlayıcı cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on
gün içinde almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve
tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı borç altına
sokan her türlü belgeyi iade etmek ve yirmi gün
içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici kredisi
Madde 10- Tüketici
kredisi, tüketicilerin bir mal veya hizmet edinmek amacıyla
kredi verenden nakit olarak aldıkları kredidir. Tüketici kredisi
sözleşmesinin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir
nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar
arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi
şartları, sözleşme süresi içerisinde tüketici
aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici
kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam
borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d)
Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer masrafların ayrı
ayrı belirtildiği ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek
üzere gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde
düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin
vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
ı)
Kredinin yabancı para birimi cinsinden kullandırılması durumunda,
geri ödemeye ilişkin taksitlerin ve toplam kredi tutarının
hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun dikkate alınacağına ilişkin
şartlar,
yer alır.
Kredi veren, taksitlerden birinin
veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün
ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak kredi
verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve
tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede
temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir. Ancak kredi
verenin bu hakkını kullanabilmesi için en az bir hafta süre
vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir. Tüketici
kredisinin teminatı olarak şahsi teminat verildiği hallerde, kredi
veren, asıl borçluya başvurmadan, kefilden borcun ifasını
isteyemez.
Tüketici, kredi verene borçlandığı
toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı zamanda
vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit ödemesinde de
bulunabilir. Her iki durumda da kredi veren, ödenen miktara göre
gerekli faiz ve komisyon indirimini yapmakla yükümlüdür.
Bakanlık ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon
indiriminin ne oranda yapılacağının usul ve esaslarını belirler.
Kredi verenin, tüketici kredisini, belirli marka bir mal
veya hizmet satın alınması ya da belirli bir satıcı veya sağlayıcı
ile yapılacak satış sözleşmesi şartı ile vermesi durumunda
satılan malın veya hizmetin hiç ya da zamanında teslim veya
ifa edilmemesi halinde kredi veren tüketiciye karşı satıcı veya
sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu olur.
Kredi
verenin ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da krediyi
kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat altına alması yasaktır.
Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak alınacak olursa,
tüketici bu kıymetli evrakı kredi verenden geri istemek hakkına
sahiptir. Ayrıca, kredi veren kıymetli evrakın ciro edilmesi
sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
Kredi kartları
Madde 10/A- Kredi kartı ile
mal veya hizmet alımı sonucu nakdi krediye dönüşen veya
kredi kartı ile nakit çekim suretiyle kullanılan krediler de
10 uncu madde hükümlerine tabidir. Ancak, bu tür
krediler hakkında 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (h) ve
(ı) bentleri ile dördüncü fıkra hükmü
uygulanmaz.
Kredi veren tarafından tüketiciye gönderilen
dönemsel hesap özetleri, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının
(d) bendinde öngörülen ödeme planı hükmündedir.
Dönemsel hesap özetinde yer alan asgari ödeme
tutarının vadesinde ödenmemesi halinde; tüketici, 10 uncu
maddenin (f) bendinde yer alan gecikme faizi dışında herhangi bir
isim altında yükümlülük altına sokulamaz.
Kredi
veren faiz artırımını otuz gün önceden tüketiciye
bildirmek zorundadır. Kredi veren tarafından artırılan faiz oranı
geriye dönük olarak uygulanamaz. Tüketici bildirim
tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde tüm
borcu ödeyip kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz
artışından etkilenmez.
Mal veya hizmetin kredi kartı ile
satın alındığı durumlarda, satıcı veya sağlayıcı, tüketiciden
komisyon veya benzeri bir isim altında ilave ödemede bulunmasını
isteyemez.
Süreli yayınlar
Madde 11-
Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç
ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun,
çekiliş ve benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci
bir ürün ve/veya hizmetin verilmesinin taahhüt
edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster,
sözlü veya görüntülü manyetik bant veya
optik disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı
olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir
mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz. Bu
amaçla kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya süresi
altmış günü geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet
bedelinin bir bölümünün tüketici tarafından
karşılanması istenemez.
Süreli yayın kuruluşu,
kampanyaya ait reklam ve ilânlarında, kampanya konusu mal veya
hizmetin Türkiye genelinde teslim ve ifa tarihlerine ilişkin
programını ilân etmek ve kampanya konusu mal veya hizmetin
teslim ve ifasını, kampanyanın bitiminden itibaren otuz gün
içinde yerine getirmek zorundadır.
Kampanya süresince,
süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün olarak
verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı
maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet
taahhüdü ve dağıtımı bölünerek yapılamayacağı
gibi, bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları
da ayrı bir kampanya konusu haline getirilemez. Bu Kanunun
uygulamasında, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt
edilen her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler bağımsız bir
kampanya olarak kabul edilir.
Süreli yayın kuruluşları
tarafından düzenlenmeyen, ancak süreli yayınla doğrudan
veya dolaylı irtibatlandırılan kampanyalar da bu hükümlere
tabidir.
Abonelik sözleşmeleri
Madde
11/A- Her türlü abonelik sözleşmelerine taraf olan
tüketiciler, isteklerini satıcıya yazılı olarak bildirmek
kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son verebilirler.
Satıcı
tüketicinin aboneliğe son verme isteğini, yazılı bildirimin
kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç yedi gün
içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Süreli yayın aboneliğine son verme isteği ise; yazılı
bildirimin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren günlük
yayınlarda onbeş gün, haftalık yayınlarda bir ay, aylık
yayınlarda üç ay sonra yürürlüğe girer.
Daha uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden sonraki ilk yayını
müteakiben yürürlüğe konulur.
Satıcı,
abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti
yapmaksızın onbeş gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
Fiyat etiketi
Madde 12- Perakende satışa arz
edilen malların veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine
kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o malla ilgili
tüm vergiler dahil fiyat, üretim yeri ve ayırıcı
özelliklerini içeren etiket konulması, etiket konulması
mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan listelerin
görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de
birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Etiket,
fiyat ve tarife listelerinde belirtilen fiyat ile kasa fiyatı
arasında fark olması durumunda tüketici lehine olan fiyat
üzerinden satış yapılır.
Fiyatı; Bakanlar Kurulu, kamu
kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları
tarafından belirlenen mal veya hizmetlerin, belirlenen bu fiyatın
üzerinde bir fiyatla satışa sunulması yasaktır.
Bakanlık,
etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve
esaslarını bir yönetmelikle düzenler. Bakanlık ve
belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması ve
izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle ayrı ayrı
görevlidirler.
Garanti belgesi
Madde 13-
İmalatçı veya ithalatçılar ithal ettikleri veya
ürettikleri sanayi malları için Bakanlıkça onaylı
garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Mala ilişkin faturanın
tarih ve sayısını içeren garanti belgesinin tekemmül
ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcı, bayi veya
acenteye aittir. Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren
başlar ve asgari iki yıldır. Ancak, özelliği nedeniyle bazı
malların garanti şartları, Bakanlıkça başka bir ölçü
birimi ile belirlenebilir.
Satıcı; garanti belgesi
kapsamındaki malların, garanti süresi içerisinde
arızalanması halinde malı işçilik masrafı, değiştirilen parça
bedeli ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret
talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Tüketici
onarım hakkını kullanmışsa, garanti süresi içerisinde sık
arızalanması nedeniyle maldan yararlanamamanın süreklilik arz
etmesi veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması
veya tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması
hallerinde, 4 üncü maddede yer alan diğer seçimlik
haklarını kullanabilir. Satıcı bu talebi reddedemez. Tüketicinin
bu talebinin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, bayi, acente,
imalatçı-üretici ve ithalatçı müteselsilen
sorumludur.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yer
alan hususlara aykırı kullanmasından kaynaklanan arızalar, iki ve
üçüncü fıkra hükümleri kapsamı
dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi
ile satılmak zorunda bulunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri
için gereken azami süreleri Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak
tespit ve ilânla görevlidir.
Tanıtma ve
kullanma kılavuzu
Madde 14- Yurt içinde üretilen
veya ithal edilen sanayi mallarının tanıtım, kullanım, bakım ve basit
onarımına ilişkin Türkçe kılavuzla ve gerektiğinde
uluslararası sembol ve işaretleri kapsayan etiketle satılması
zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma
ve kullanım kılavuzu ve etiket ile satılmak zorunda bulunduğunu ve
bunlarda bulunması gereken asgari unsurları Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak
tespit ve ilânla görevlidir.
Satış sonrası
hizmetler
Madde 15- İmalatçı veya ithalatçılar,
sattıkları, ürettikleri veya ithal ettikleri sanayi malları için
o malın Bakanlıkça tespit ve ilân edilen kullanım ömrü
süresince, yeterli teknik personel ve yedek parça stoku
bulundurmak suretiyle bakım ve onarım hizmetlerini sunmak
zorundadırlar.
İmalatçı veya ithalatçıların
bulundurmaları gereken yedek parça stok miktarı Bakanlıkça
belirlenir.
İthalatçının herhangi bir şekilde ticari
faaliyetinin sona ermesi halinde, kullanım ömrü süresince
bakım ve onarım hizmetlerini, o malın yeni ithalatçısı sunmak
zorundadır.
Bakanlık, hangi mallar için servis
istasyonları kurulmasının zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının
kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak
tespit ve ilânla görevlidir.
Garanti belgesiyle
satılmak zorunda olan bir sanayi malının garanti süresi
sonrasında arızalanması durumunda, o malın Bakanlıkça
belirlenen azami tamir süresi içerisinde onarımı
zorunludur.
Ticari reklam ve ilanlar
Madde
16- Ticari reklam ve ilânların kanunlara, Reklam Kurulunca
belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik
haklarına uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve
bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal
güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet
hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını
bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve özürlüleri
istismar edici reklam ve ilânlar ve örtülü
reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da
aynı amaca yönelik rakip mal ve hizmetlerin karşılaştırmalı
reklamları yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya
ilânda yer alan somut iddiaları ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu madde
hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
Reklam kurulu
Madde 17-Ticari reklam ve
ilânlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler
çerçevesinde ticari reklam ve ilânları incelemek
ve inceleme sonucuna göre, 16 ncı madde hükümlerine
aykırı reklam ve ilânları üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme
ve/veya para cezası verme hususlarında görevli bir Reklam Kurulu
oluşturulur. Reklam Kurulu kararları Bakanlıkça uygulanır.
Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilânlarda uyulması
gereken ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının yanı sıra,
reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve
kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın
görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından
yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça
ilgili Genel Müdür Yardımcıları arasından görevlendirilecek
bir üye,
b) Adalet Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari
görevlerde çalışan hakimler arasından görevlendirilecek
bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca
görevlendirilecek reklam konusunda uzman bir üye,
d)
Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman
üniversite öğretim elemanları arasından seçeceği bir
üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyinin
görevlendireceği doktor bir üye,
f) Türkiye
Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat bir üye,
g)
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin değişik sektörlerden
görevlendireceği dört üye,
h) Türkiye’deki
tüm gazeteciler derneklerinin kendi aralarından seçeceği
bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst
kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j) Tüketici
Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü
temsilcileri arasından seçeceği veya üst örgütlerinin
görevlendireceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat
Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
l)
Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun görevlendireceği
bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden
bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden bir
üye,
p) İşçi sendikaları konfederasyonlarından
bir üye,
r) Memur sendikaları konfederasyonlarından bir
üye,
s) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler
ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin görevlendireceği
bir üye,
t) Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir
Belediyelerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
u)
Türk Eczacılar Birliğinden bir üye,
v) Türk
Diş Hekimleri Birliğinden bir üye,
olmak üzere
yirmibeş üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev
süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden
görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler
herhangi bir sebeple boşaldığı takdirde boşalan yerlere üçüncü
fıkra esasları dahilinde bir ay içerisinde görevlendirme
veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya
ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine
toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az ondört üyenin
hazır bulunması ile toplanır ve toplantıya katılanların çoğunluğu
ile karar verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde
sürekli ve geçici olarak görev yapmak üzere
özel ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda
görev yapmasını uygun göreceği kamu personeli, ilgili kamu
kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile
özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu görevlisi
olanlara verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul
üyelerine ödenecek huzur ücreti Maliye Bakanlığının
uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine
getirilir.
Reklam Kurulu kararları, tüketicilerin
bilgilendirilmesi, aydınlatılması ve ekonomik çıkarlarının
korunması amacıyla Reklam Kurulu Başkanlığınca açıklanır.
Reklam Kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul
ve esasları ile sekretarya hizmetlerinin ne suretle yerine
getirileceği Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle
belirlenir.
Tehlikeli mal ve hizmetler
Madde
18- Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin kişi
beden ve ruh sağlığı ile çevreye zararlı veya tehlikeli
olabilmesi durumunda, bu malların emniyetle kullanılabilmesi için
üzerine veya ekli kullanım kılavuzlarına, bu durumla ilgili
açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça görülecek
ve okunacak şekilde konulur veya yazılır.
Bakanlık, hangi mal
veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması
gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların şeklini ve yerini ilgili
bakanlık ve diğer kuruluşlarla birlikte tespit ve ilânla
görevlidir.
Mal ve
Madde 19- Tüketiciye
sunulan mal ve hizmetler; ilgili bakanlıklar tarafından Resmi
Gazetede yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil
olmak üzere uyulması zorunlu olan teknik düzenlemeye uygun
olmalıdır.
İlgili bakanlıklar, bu esaslara göre denetim
yapmak veya yaptırmakla görevlidir. Mal ve hizmet denetimine
ilişkin usul ve esaslar her bir ilgili bakanlıkça ayrı ayrı
tespit ve ilân edilir.
Tüketicinin
eğitilmesi
Madde 20- Tüketicinin eğitilmesi konusunda
örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programlarına,
Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi için
radyo ve televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin usul
ve esaslar, Tüketici Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça
tespit ve ilân olunur.
ÜÇÜNCÜ
KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici
konseyi
Madde 21- Tüketicinin sorunlarının,
ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin
gerekli tedbirleri araştırmak, sorunların evrensel tüketici
hakları doğrultusunda çözülmesi için alınacak
tedbirlerle, bu Kanunun uygulanmasına yönelik tedbirlere dair
görüşleri, ilgili mercilerce öncelikle ele alınmak
üzere iletmek amacıyla, Bakanlığın koordinatörlüğünde
bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
Tüketici
Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği bir Bakanlık görevlisinin
başkanlığında, Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Sağlık,
Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Sanayi ve Ticaret, Turizm ve
Çevre bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı,
Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Türk
Patent Enstitüsü Başkanlığı, Devlet İstatistik Enstitüsü
Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı,
Rekabet Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu, Telekomünikasyon Kurumu, Türk
Akreditasyon Kurumu, Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri
Başkanlığı, büyük şehir belediyeleri, il belediyelerini
temsilen Türk Belediyeler Birliği, işçi sendikaları
konfederasyonları, memur sendikaları konfederasyonları,Türkiye
İşveren Sendikaları Konfederasyonu, Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği, Yükseköğretim Kurulu, Türkiye Barolar
Birliği, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve
Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği, Türk Mühendis
ve Mimar Odaları Birliği, Türk Eczacılar Birliği, Türk
Tabipleri Birliği, Türk Dişhekimleri Birliği, Türk
Veteriner Hekimleri Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları
Konfederasyonu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye
Bankalar Birliği, Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği, Türkiye
Otelciler Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tüketim
Kooperatifleri Merkez Birliği, Ahilik Araştırma ve Kültür
Vakfı ve tüketici örgütleri temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların
temsilcilerinin sayı ve nitelikleri ile Tüketici Konseyine
katılabilmek için tüketici örgütlerinin sahip
olmaları gereken asgari üye sayısı ve bu örgütlerin
Tüketici Konseyine gönderecekleri temsilci sayısı
Bakanlıkça belirlenir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarından
gelen temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde Tüketici
Konseyinin toplam üye sayısının yüzde ellisinden fazla
olamaz. Tüketici Konseyi yılda en az bir kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile
diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
Tüketici sorunları hakem heyeti
Madde 22- Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde, bu
Kanunun uygulamasından doğan uyuşmazlıklara çözüm
bulmak amacıyla en az bir tüketici sorunları hakem heyeti
oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl
Müdürü veya görevlendireceği bir memur tarafından
yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti;
belediye başkanının konunun uzmanı belediye personeli arasından
görevlendireceği bir üye, baronun mensupları arasından
görevlendireceği bir üye, ticaret ve sanayi odası ile esnaf
ve sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici
örgütlerinin seçecekleri bir üye olmak üzere
başkan dahil beş üyeden oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya da
ayrı ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar
odalarının görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı
tarafını oluşturan kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup
olmamasına göre ilgili odaca görevlendirilir.
Bakanlık
taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici
sorunları hakem heyetinin başkanlığı en büyük mülki
amir ya da görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür.
Tüketici örgütü olmayan yerlerde tüketiciler,
tüketim kooperatifleri tarafından temsil edilir. Tüketici
sorunları hakem heyetinin oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan
üyelikler, belediye meclislerince re'sen doldurulur.
Tüketici
sorunları hakem heyetlerinde heyetin çalışmalarına ve
kararlarına esas olacak dosyaları hazırlamak ve uyuşmazlığa ilişkin
raporu sunmak üzere en az bir raportör görevlendirilir.
Değeri beşyüz milyon liranın altında bulunan
uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru
zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar tarafları
bağlar. Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine
getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine
getirilir. Taraflar bu kararlara karşı onbeş gün içinde
tüketici mahkemesine itiraz edebilirler. İtiraz, tüketici
sorunları hakem heyeti kararının icrasını durdurmaz. Ancak, talep
edilmesi şartıyla hakim, tüketici sorunları hakem heyeti
kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir. Tüketici
sorunları hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine
tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir.
Değeri
beşyüz milyon lira ve üstündeki uyuşmazlıklarda
tüketici sorunları hakem heyetlerinin verecekleri kararlar,
tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri sürülebilir.
Kararların bağlayıcı veya delil olacağına ilişkin parasal sınırlar
her yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsünün
Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen yıllık ortalama fiyat
artışı oranında artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık ayı
içinde Resmi Gazetede ilân edilir.
25 inci
maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlar dışındaki tüm
uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev
ve yetkileri kapsamındadır.
Tüketici Sorunları Hakem
Heyetleri Başkan ve üyeleri ile raportörlere verilen huzur
hakkı veya huzur ücretinin ödenmesine ilişkin esas ve
usuller, bir ayda ödenecek tutar 2000 gösterge rakamının
memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarı
geçmemek üzere Maliye Bakanlığının uygun görüşü
alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Tüketici
sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve
esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ
KISIM
Yargılama ve Cezaya İlişkin Hükümler
Tüketici mahkemeleri
Madde 23- Bu
Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak her türlü
ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılır. Tüketici
mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde
tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkça
açılacak davalar her türlü resim ve harçtan
muaftır. Tüketici örgütlerince açılacak
davalarda bilirkişi ücretleri, 29 uncu maddeye göre
kaydedilen özel ödenekten Bakanlıkça karşılanır.
Davanın, davalı aleyhine sonuçlanması durumunda, bilirkişi
ücreti 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak 29
uncu maddede düzenlenen esaslara göre bütçeye
özel gelir kaydedilir. Tüketici mahkemelerinde görülecek
davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci Babı,
Dördüncü Faslı hü
|